Kontrola trzeźwości w pracy według Kodeksu pracy
Ważne Opisujemy przepisy art. 22¹ᶜ–22¹ʰ Kodeksu pracy. W sporach pracowniczych albo przy tworzeniu regulaminu zakładu skonsultuj się ze specjalistą prawa pracy.
Pracodawca może prowadzić prewencyjną kontrolę trzeźwości pracowników, gdy jest to niezbędne do ochrony życia i zdrowia albo mienia. Musi jednak wcześniej spisać jej zasady i używać urządzenia z ważną kalibracją.
Warunki wprowadzenia kontroli prewencyjnej (art. 22¹ᶜ KP)
- Cel kontroli: ochrona życia i zdrowia pracowników, innych osób lub ochrona mienia (art. 22¹ᶜ § 1 KP).
- Dokument wewnętrzny: zasady wpisuje się do układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy albo obwieszczenia (gdy firma nie ma regulaminu). Określa się tam grupy objęte kontrolą, sposób jej prowadzenia, rodzaj urządzenia, czas i częstotliwość (art. 22¹ᶜ § 10 KP).
- Termin powiadomienia: pracowników informuje się o wprowadzeniu kontroli nie później niż 2 tygodnie przed jej rozpoczęciem (art. 22¹ᶜ § 11 KP), a nowe osoby przed dopuszczeniem do pracy.
- Poszanowanie godności: kontrola nie może naruszać godności ani innych dóbr osobistych pracownika (art. 22¹ᶜ § 2 KP).
Progi niedopuszczenia do pracy i badanie policji (art. 22¹ᵈ KP)
Do pracy nie dopuszcza się pracownika, gdy kontrola wykaże obecność alkoholu odpowiadającą stanowi po użyciu (0,2–0,5‰ albo 0,10–0,25 mg/dm³) lub stanowi nietrzeźwości (>0,5‰ albo >0,25 mg/dm³).
Na żądanie pracodawcy albo niedopuszczonego pracownika badanie stanu trzeźwości przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego (policja). Jeśli badanie policyjne nie potwierdzi obecności alkoholu powyżej progu, okres niedopuszczenia traktuje się jako usprawiedliwioną nieobecność z prawem do wynagrodzenia.
Dokumentacja, RODO i wymagany sprzęt
- Przechowywanie danych: gdy wynik jest ujemny (brak alkoholu), pracodawca nie tworzy notatki w aktach osobowych. Informację o wyniku dodatnim przechowuje w aktach przez okres nieprzekraczający 1 roku (chyba że służy jako dowód w postępowaniu).
- Ważna kalibracja lub wzorcowanie: urządzenie musi mieć aktualny dokument kalibracji albo wzorcowania. W zakładach często stosuje się szybkie alkomaty przesiewowe bezustnikowe, a przy wykryciu alkoholu wykonuje pomiar z ustnikiem.
- Inne umowy (art. 22¹ʰ KP): przepisy stosuje się odpowiednio także do osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych (np. zlecenie, B2B) organizowanych przez pracodawcę.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca może zbadać pracownika alkomatem bez wcześniejszego regulaminu?
Prewencyjna kontrola trzeźwości wymaga wcześniejszego określenia zasad w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy albo obwieszczeniu (art. 22¹ᶜ § 10 KP). Przy uzasadnionym podejrzeniu nietrzeźwości pracodawca zawsze może jednak nie dopuścić do pracy i wezwać policję (art. 22¹ᵈ KP).
Od jakiego wyniku pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy?
Zgodnie z art. 22¹ᵈ § 1 KP pracodawca nie dopuszcza do pracy osoby, u której badanie wykazało stan po użyciu alkoholu (od 0,2‰ we krwi albo od 0,10 mg/dm³ w powietrzu) lub stan nietrzeźwości.
Jakiego alkomatu musi używać pracodawca do kontroli?
Art. 22¹ᶜ § 4 KP wymaga urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie. Pomiar przeprowadza się metodą niewymagającą badania laboratoryjnego (analizatorem wydechu).
Źródła
- Kodeks pracy, art. 22¹ᶜ–22¹ʰ (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245)
- Rozporządzenie MZ i MSWiA z 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz.U. 2018 poz. 2472)
Sprawdzone: 21 listopada 2026